ورود / ثبت نام
کاهش ارزش تعویقی: فاصله عمل تا پاداش
یادتان هست که وقتی کوچک بودیم، به ما میگفتند پولهایت را جمع کن تا یه چیز بهتر برای خودت بخری و ما هم در حالی که لب و لوچهمان کمی آویزان بود با خودمان میگفتیم «آخه من الان این بستنی رو میخوام! کووووو تا پولم جمع بشه!»
قصه دلخوری آن روزهای ما و این که ترجیح میدادیم خیلی زود به نتیجه برسیم، در واقع داستان یک ویژگی خیلی مهم است که به آن کاهش ارزش تعویقی میگویند.
اجازه بدهید برایتان بیشتر توضیح بدهم:
ما انسانها، هنگام تصمیمگیری، گاهی بدون این که حتی از آن آگاه باشیم، نتایج کارهای خودمان و پیامدهای مثبت و منفی آنها را بررسی میکنیم. ارزیابیهای ما از نتایج مثبت و منفی انتخابمان تحت تأثیر پدیدۀ جالب کاهش ارزش تعویقی قرار دارد.
حالا این اسم پیچیده یعنی چه؟ این پدیده توضیح میدهد که ما برای پاداشهایی که زودتر دریافت میکنیم، نسبت به پاداشهایی که دیرتر به دستمان میرسند، ارزش بیشتری قایل میشویم.
مثلاً بچه که بودیم، ارزش بستنی خوشمزهای که با پول عیدی میخریدیم، در ذهن ما خیلی بیشتر از دوچرخهای بود که باید برایش چند ماه صبر میکردیم.
مثال دیگری از این پدیده این است که بسیاری از مواقع به خاطر لذت آنی خوردن یک کیک شکلاتی خوشمزه، حاضریم از لذت رسیدن به اندام مناسب بگذریم.
یا ممکن است لذت رفتن به رختخواب بدون مسواک زدن را به لذت داشتن دندانهایی تمیز و سالم ترجیح بدهیم.
اما
آدمها همه مثل هم نیستند….
ما آدمها همیشه با هم در رابطه با ویژگیهای مختلف تفاوت داشتهایم. مثلاً پژوهشها نشان میدهند که کاهش ارزش تعویقی در افراد دچار اضافهوزن و چاقی در مقایسه با دیگران، پدیده مهمی است.
یعنی افراد دچار اضافهوزن و چاقی بیشتر احتمال دارد که پاداش فوری و نزدیک را انتخاب کنند. در نتیجه رسیدن به هدفهای بلندمدتی مانند کاهش وزن که لذت فوری ندارند، برای آنها مشکل باشد.
این موضوع به قدری مهم است که برخی پژوهشگران آن را یکی از عوامل مهم شکست در کاهش وزن میدانند.
حالا که این پدیده، به این اندازه اهمیت دارد، آیا میشود آن را طوری تغییر داد که بتوانیم در برابر جاذبه لذت فوری مقاومت کنیم و انتخابهایی انجام دهیم که به زودی نتیجه نمیدهند، اما پیامدهای بسیار خوبی برایمان دارند؟
خبر خوب این است که بله میتوانیم!
پژوهشها نشان دادهاند که اگر بتوانیم تصاویر روشن و زندهای از آینده در ذهن خود بسازیم که در آنها به نتیجه دلخواه دست یافتهایم و سپس برای رسیدن به این تصاویر برنامهای مشخص تدوین کنیم، میزان کاهش ارزش تعویقی را در خودمان تغییر میدهیم.
و در نتیجه آن میتوانیم بیشتر روی نتایج خوشایندی که دیرتر به دست میآیند تمرکز کنیم و نتایج بهتری بگیریم.
در مقالات بعدی بیشتر برایتان در این مورد خواهم نوشت.
راستی اگر به روانشناسی کاهش وزن علاقه دارید، پیشنهاد میکنم به مقالههای دیگرم در مورد چاقی و اضافهوزن (مثلاً مقاله «برای لاغر شدن، تصمیم کافی نیست» نیز سری بزنید.